MON na FB i Twiterze MON na Facebook MON na Twitterze MON na G+
MON na YouTube MON na FlickR
Aktualności

Odsłonięcie posągu gen. bryg. Marii Wittek
2007-04-19

W czwartek, 19 kwietnia br. na dziedzińcu Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie odbyła się uroczystość odsłonięcia posągu gen. bryg. Marii Wittek, autorstwa rzeźbiarza prof. Bohdana Chmielewskiego.

W ceremonii uczestniczyli m. in.: podsekretarz stanu w MON Jacek Kotas, dyrektor Muzeum Wojska Polskiego prof. dr hab. Janusz Cisek, prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Czesław Cywiński, prezes Memoriału gen. Marii Wittek Dorota Zawacka-Wakarecy, przedstawiciele kierownictwa MON, kombatanci Armii Krajowej oraz licznie zebrani harcerze ZHR.
Odlany z brązu pomnik autorstwa Bohdana Chmielewskiego został ufundowany przez gen. Elżbietę Zawacką "Zo", założycielkę Pomorskiego Archiwum AK i Memoriału gen. Marii Wittek.
Uroczystego odsłonięcia monumentu dokonali: podsekretarz stanu w MON Jacek Kotas, dyrektor Muzeum Wojska Polskiego prof. dr hab. Janusz Cisek oraz prezes Memoriału gen. Marii Wittek Dorota Zawacka-Wakarecy.
Uczestniczący w ceremonii Wikariusz Generalny Biskupa Polowego WP ks. płk. Sławomir Żarski poświęcił monument.
"Swój najwspanialszy monument, pomnik ze spiżu, wzniosła ona swymi czynami, bezgranicznym wręcz oddaniem narodowej sprawie" - powiedział o Marii Wittek minister Jacek Kotas.
"Ponad 20 proc. żołnierzy w Armii Krajowej to były nasze koleżanki - w wywiadzie, służbie medycznej, w logistyce, a często nawet w oddziałach bojowych" - powiedział prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Czesław Cywiński, przypominając rolę kobiet w walkach o niepodległość kraju.
"Komendantko nasza, jesteśmy ci wdzięczne za to, że nadchodzącym pokoleniom dałaś wzór do naśladowania" - napisała gen. Zawacka "Zo" w liście do uczestników uroczystości, odczytanym podczas uroczystości.
Na zakończenie uroczystości odbył się koncert Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego WP.

Generał brygady Maria Wittek (1899-1997) urodziła się 19 kwietnia 1899 r. na Ziemi Mazowieckiej w Trębkach pod Gostyniem. Ojciec,  członek PPS zagrożony aresztowaniem przeniósł się wraz z rodziną na Ukrainę, gdzie Maria spędziła dzieciństwo i młodość. Uczęszczała najpierw do szkoły w Winnicy a następnie w Kijowie, należąc jednocześnie do III Polskiej Drużyny Harcerskiej w której uczestniczyła w zajęciach samokształceniowych m.in. ćwicząc się w pracy wywiadowczej. Na jeden z jej raportów zwrócono uwagę w Komendzie Naczelnej 3 POW Wschód w Kijowie, dzięki czemu na 4 miesiące przed maturą została zaprzysiężona i już jako żołnierz Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) ukończyła kurs wywiadowczy i szkołę podoficerską. Zaczęła studiować matematykę na Uniwersytecie Kijowskim, jako pierwsza kobieta studiująca na tej uczelni.
Jednocześnie działała w konspiracji POW prężnie rozwijającej się pod komendą Leopolda Lisa-Kuli. Po rozbiciu przez bolszewików w 1919 roku Komendy Kijowskiej POW, młodziutka Maria Wittek objęła na kilka miesięcy kierownictwo Wydz. Wojskowego POW i wytrwała na tym stanowisku do końca 1919 r. podczas bardzo trudnego okresu sowieckiego terroru.
Po wkroczeniu do Kijowa Wojska Polskiego została przeniesiona do służby w II Oddz. Sztabu VI Armii i dalej brała udział w wojnie polsko-bolszewickiej – aż do grudnia 1921 r, także w obronie Lwowa w szeregach Ochotniczej Legii Kobiet (OLK). Została wówczas odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari – po raz pierwszy.
Pod koniec 1921 r. została odkomenderowana do pracy w Ochotniczej Legii Kobiet (OLK), pierwszej organizacji o charakterze wojskowym utworzonej w celu szkolenia wojskowego kobiet. Od tego czasu zaczyna się uporczywa, podejmowana z różnych stanowisk i miejsc pracy ale trwająca przez całe międzywojenne dwudziestolecie, nieprzerwana walka Marii Wittek o kontynuowanie przygotowania Polek do służby wojskowej na wypadek zagrożenia bytu Ojczyzny – co przewidywała i czego się obawiała. W tym celu, jako jedna z czterech kobiet odbyła przeszkolenie oficerskie w Warszawskiej Szkole Podchorążych Piechoty i już w stopniu porucznika, zaczęła pracować w Wydz. Przysposobienia Rezerw III Oddz. Sztabu Generalnego.
Jednocześnie stanęła na czele ruchu społecznego realizującego dalekowzroczne zadania przygotowania społeczeństwa do efektywnego działania w obronie kraju a zrzeszającego coraz więcej stowarzyszeń kobiecych. W 1937 r. było już 57 stowarzyszeń współpracujących, które zrzeszały blisko 700 tys. kobiet.  
Na początku 1939 r. nadano ostatecznie owemu ruchowi nową nazwę Organizacji Przysposobienia Wojskowego Kobiet (PWK) i statut stowarzyszenia wyższej użyteczności oraz mandat do organizowania całości przygotowania kobiet do wojny. Maria Wittek została jej Komendantką Naczelną.
W czasie dramatycznych dni naszego Września 1939 r. Maria Wittek została wyznaczona na Naczelną Komendantkę Batalionów Pomocniczej Służby Wojskowej Kobiet w randze pułkownika. W tej funkcji dokonała inspekcji walczącego we Lwowie Batalionu Kobiecego i powróciła do Warszawy. W drugiej połowie października zameldowała się u gen. Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego i została zaprzysiężona pod ps. „Pani Maria” na stanowisku szefa pomocniczej służby wojskowej w Sztabie KG Służby Zwycięstwu Polski (SZP). Komórka nosząca początkowo kryptonim „Spółdzielnia” miała za zadanie mobilizację kobiet do pomocniczej służby wojskowej, organizowanie na terenie całego kraju sprawnie działającej sieci łączności, odtwarzanie przedwojennych kontaktów PWK i wykorzystywanie ich dla celów konspiracyjnych. Po utworzeniu ZWZ-AK komórka zmieniła kryptonim na „Czytelnia” a „Pani Maria” pseudonim na „Mira”, kierując nią nieprzerwanie dalej przez cały czas okupacji. Poza najważniejszymi zadaniami walki z wrogiem M. Wittek nie zaniedbała starań o doprowadzenie do zrównanie walczących kobiet-żołnierzy w prawach i obowiązkach z mężczyznami (dekret Prezydenta RP z 27.10.1943).

Maria Wittek brała udział w Powstaniu Warszawskim i była czynna następnie w KGAK w Częstochowie. Za udział w II wojnie światowej i Powstaniu Warszawskim otrzymała Virtuti Militari po raz drugi.
Po wojnie i utworzeniu Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego (PUWFiPW) (na podstawie dekretu z 31.12.45 o obowiązku wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego młodzieży) pojawiła się szansa reaktywowania organizacji PWK. Maria Wittek podjęła tę nikłą próbę. Od marca 1946 r. kierowała w nim sekcją PWK w której zatrudniła wiele przedwojennych „cewiaczek” z którymi organizowała obozy pracy społecznej, ukierunkowane na pomoc dla ludności zamieszkującej tereny najbardziej zdewastowane w czasie wojny. Jednak już w lutym 1948 r. PUWFiPW został zlikwidowany. Maria Wittek na krótko przeszła do KG „Służby Polsce” i w kwietniu została aresztowana. Na krótko co prawda i bez procesu, ale po wyjściu z więzienia była dalej represjonowana. Jedynym dostępnym miejscem pracy okazał się kiosk Ruchu w Polskim Radiu. Tam dotrwała do emerytury.
Mieszkała ponownie na warszawskim Powiślu u Sióstr Urszulanek, gdzie w czasie wojny mieścił się także jej lokal służbowy. Utrzymywała kontakt z dawnymi współpracowniczkami zarówno z kraju i z zagranicy. Odtwarzała archiwa i w roku 1970 zainicjowała akcję upamiętnienia wkładu kobiet w walkę o niepodległość. Dzięki temu powstała Komisja Historii Kobiet, która opracowała i wydała w 1988 r. „Słownik uczestniczek walki o niepodległość Polski, 1939-1945, poległe i zmarłe w okresie okupacji niemieckiej”.
W 1991 r. Maria Wittek została mianowana przez Prezydenta Lecha Wałęsę generałem brygady.
Nie założyła nigdy własnej rodziny. Przez całe życie była wierna SPRAWIE – a także, jak głosiła fama, legendarnemu żołnierzowi I wojny światowej pułkownikowi Leopoldowi Lisowi Kuli, z którym łączyły ją podobno gorące uczucia.
Zmarła w Warszawie dnia 19 kwietnia 1997 r. i pochowana została przy uroczystej asyście wojskowej na Cmentarzu Wojskowym.

MON-FB
MON-Tweet


GALERIA