MON na FB i Twiterze MON na Facebook MON na Twitterze MON na G+
MON na YouTube MON na FlickR
Polityka partnerska NATO

Polityka partnerska NATO

Polityka partnerska NATO stanowi instrument wzmacniania bezpieczeństwa i stabilizacji na obszarze euroatlantyckim i poza nim.
Początkowo realizowana była w stosunku do państw byłego bloku wschodniego. W grudniu 1991 r. powołano pierwsze forum konsultacyjne Sojuszu z krajami Europy Środkowej i Wschodniej, czyli Północnoatlantycką Radę Współpracy (NACC). Był to pierwszy etap procesu instytucjonalizacji relacji, który został pogłębiony wraz z powołaniem podczas szczytu NATO w Brukseli w styczniu 1994 r. Partnerstwa dla Pokoju (PdP). PdP stanowi program praktycznej współpracy wojskowej państw partnerskich z Sojuszem. Następnie, w celu intensyfikacji konsultacji w dziedzinie bezpieczeństwa, w maju 1997 r. NACC przekształcony został w Radę Partnerstwa Euroatlantyckiego (EAPC).
Nieco później, oferta nawiązania relacji partnerskich została skierowana również do państw Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Dialog Śródziemnomorski (MD) został powołany w lutym 1995 r. Aktualnie współpracuje w nim siedem państw partnerskich (Algieria, Egipt, Izrael, Jordania, Maroko, Mauretania, Tunezja).
W związku z coraz częstszym podejmowaniem przez NATO działań poza obszarem euroatlantyckim (m.in. operacja ISAF w Afganistanie), państwa członkowskie podjęły decyzję o utworzeniu kolejnego forum współpracy. Podczas szczytu NATO w Stambule (czerwiec 2004 r.) powołano Stambulską Inicjatywę Współpracy (ICI), w której uczestniczą cztery państwa Zatoki Perskiej: Bahrajn, Katar, Kuwejt i Zjednoczone Emiraty Arabskie.
Szerokie zaangażowanie Sojuszu w działania w wielu zakątkach świata spowodowały również zacieśnienie współpracy z tzw. państwami kontaktowymi. (m.in. Australia, Japonia). Są to kraje, które rozwijają relacje z NATO, ale nie należą do żadnego z forów współpracy partnerskiej (PdP, MD, ICI).
Z punktu widzenia Polski, najważniejszym forum współpracy jest PdP. Szczególna waga przywiązywana jest do rozwijania relacji z Ukrainą i Gruzją. Polska wpiera aspiracje euroatlantyckie Kijowa i Tbilisi. Udzielane jest poparcie polityczne, a także wsparcie praktyczne na rzecz przeprowadzenia reformy sektorów bezpieczeństwa i obrony, których celem jest wypełnienie standardów NATO.

Partnerstwo dla Pokoju (PdP)

Głównym celem współpracy w ramach PdP jest rozwijanie dialogu politycznego (głównie na forum EAPC) i praktycznej współpracy w zakresie reformy obronnej i wypracowywania interoperacyjności z siłami zbrojnymi państw Sojuszu. Jednakże dla szeregu państw partnerskich od początku najważniejszym elementem współpracy w ramach PdP było przygotowanie do członkostwa w NATO. Polska przystąpiła do Sojuszu w marcu 1999 r.
PdP skupia obecnie 22 państwa partnerskie. Charakteryzuje je duże zróżnicowanie wynikające nie tylko z położenia geograficznego, ale i systemu politycznego, stanu reformy sektorów bezpieczeństwa i obrony, możliwości finansowych oraz celów i zakresu współpracy z NATO. Uczestnikami programu są również państwa aspirujące do członkostwa w Sojuszu.
W ramach PdP, NATO rozwija specjalne relacje z trzema państwami partnerskimi: Ukrainą, Rosją i Gruzją. W tym celu powołane zostały trzy instytucje: Komisja NATO-Ukraina (NUC) w lipcu 1997 r., Rada NATO-Rosja (NRC) w maju 2002 r. oraz Komisja NATO-Gruzja (NGC) we wrześniu 2008 r.
Jeden z istotnych elementów współpracy w ramach PdP stanowi wypracowywanie interoperacyjności państw partnerskich z siłami państw NATO. Już w połowie lat 90-tych partnerzy uzyskali możliwość uczestniczenia w misjach Sojuszu. Obecnie biorą udział w szeregu operacji, m.in. w Afganistanie (ISAF), Kosowie (KFOR), na Morzu Śródziemnym (Active Endeavour). Ponadto, NATO coraz częściej umożliwia włączanie się państw partnerskich w inicjatywy transformacyjne.
Państwa partnerskie przeprowadzają reformę sektorów bezpieczeństwa i obrony korzystając z szerokiej gamy mechanizmów partnerskich. Wśród głównych należy wymienić: Plan Działań na Rzecz Członkostwa (MAP), Roczny Program Narodowy (ANP), Indywidualny Plan Działań na Rzecz Partnerstwa (IPAP), Proces Planowania i Oceny (PARP), Plan Działania Partnerstwa na Rzecz Tworzenia Instytucji Obronnych (PAP-DIB).

Partnerstwo dla Pokoju (Partnership for Peace – PfP) i Rada Partnerstwa Euroatlantyckiego (Euro-Atlantic Partnership Council – EAPC): 22 państwa
Armenia, Austria, Azerbejdżan, Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Finlandia, Gruzja, Irlandia, Kazachstan, Kirgistan, Macedonia, Malta, Mołdowa, Rosja, Serbia, Szwecja, Szwajcaria, Tadżykistan, Turkmenistan, Ukraina, Uzbekistan.
W tym:
• Uczestnicy Planu Działań na Rzecz Członkostwa (Membership Action Plan – MAP): Macedonia, Czarnogóra
• Komisja NATO-Ukraina (NATO-Ukraine Commission – NUC)
• Rada NATO-Rosja (NATO-Russia Council – NRC)
• Komisja NATO-Gruzja (NATO-Georgia Commission – NGC)


Dialog Śródziemnomorski (MD)

Dialog Śródziemnomorski (MD) jest instytucją współpracy partnerskiej Sojuszu skierowaną do państw Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Decyzję o powołaniu MD podjęto podczas spotkania ministrów spraw zagranicznych państw NATO (grudzień 1994 r.).
Głównym celem funkcjonowania MD jest wzmacnianie bezpieczeństwa i stabilizacji w regionie Morza Śródziemnego oraz budowa wzajemnego zrozumienia i zaufania poprzez rozwój współpracy polityczno-wojskowej. Działania podejmowane w ramach MD są komplementarne wobec inicjatyw realizowanych w regionie przez UE, OBWE i G-8.
Kooperacja w ramach MD nie jest tak intensywna, jak w przypadku współpracy realizowanej w ramach PdP. Zaangażowanie w operacjach NATO pozostaje skromny. Ważnym aspektem współpracy są działania mające na celu zmianę wizerunku Sojuszu w państwach regionu (m.in. konsultacje, seminaria).

Dialog Śródziemnomorski (Mediterranean Dialogue – MD): 7 państw Algieria, Egipt, Izrael, Jordania, Maroko, Mauretania, Tunezja.

Stambulska Inicjatywa Współpracy (ICI)

Stambulska Inicjatywa Współpracy (ICI) została powołana podczas szczytu NATO w Stambule (czerwiec 2004 r.). Mechanizm ten adresowany jest do państw Rady Państw Zatoki (GCC) i skupia obecnie cztery państwa – Bahrajn, Katar, Kuwejt i Zjednoczone Emiraty Arabskie. W ramach ICI prowadzone są głównie konsultacje, konferencje, sympozja itp.

Stambulska Inicjatywa Współpracy (Istanbul Cooperation Initiative – ICI): 4 państwa
Bahrajn, Katar, Kuwejt, Zjednoczone Emiraty Arabskie.

Państwa kontaktowe

Sojusz rozwija relacje z państwami kontaktowymi od lat 90-tych. Do tej grupy zaliczane są wybrane kraje z Azji, Afryki i Ameryki Płd., m.in. Japonia, Korea Płd., Australia, Nowa Zelandia, Chiny.
Dynamika współpracy NATO z państwami kontaktowymi jest zróżnicowana. Do najbardziej aktywnych z nich należą Japonia, Korea Płd., Australia i Nowa Zelandia. Współpraca koncentruje się na kwestiach operacyjnych.

Państwa kontaktowe (contact countries)

Min. Japonia, Korea Płd., Australia, Nowa Zelandia, RPA, Argentyna, Brazylia, Chile.