MON na FB i Twiterze MON na Facebook MON na Twitterze MON na G+
MON na YouTube MON na FlickR
PATROL SAPERSKI
Patrole rozminowania interweniują rocznie średnio około 7 - 8 tysięcy razy, podejmując 300 - 400 tysięcy przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych (przejeżdżając rocznie ok. 2 mln km).

Wiele z tych przedmiotów to niewybuchy i niewypały o dużym kalibrze i rozmiarach, takie jak: amunicja artyleryjska, miny, bomby lotnicze, torpedy, rakiety, granaty. Ich stan techniczny spowodowany działaniem na nie warunków atmosferycznych przez kilkadziesiąt lat powoduje, że są one nieprzewidywalne. Uderzenie, poruszenie, przenoszenie, potrząsanie lub inne czynniki (np. wysoka temperatura) mogą spowodować ich nieoczekiwaną eksplozję. Dlatego pod żadnym pozorem nie mogą dotykać ich osoby nieuprawnione, nie posiadające właściwych umiejętności, przeszkolenia i wyposażenia technicznego.

Do zabezpieczenia zadań oczyszczania terenu kraju z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych Siły Zbrojne RP utrzymują w swoich strukturach 39 etatowych patroli rozminowania oraz 2 grupy nurków – minerów (GNM), a w tym:

- w Wojskach Lądowych – 26 patroli rozminowania;
- w Inspektoracie Wsparcia SZ – 9 patroli rozminowania;
- w Marynarce Wojennej RP – 2 patrole rozminowania oraz 2 GNM;
- w Siłach Powietrznych – 2 patrole rozminowania.

Zgodnie z przydzielonymi rejonami odpowiedzialności, patrole rozminowania Wojsk Lądowych, Marynarki Wojennej RP i Inspektoratu Wsparcia SZ pokrywają swoim zasięgiem obszar całego kraju. Ponadto, patrole rozminowania Marynarki Wojennej RP odpowiadają za obszar plaż morskich, rejon Półwyspu Helskiego, obszary zamknięte portów wojennych oraz rejony stacjonowania jednostek i lotniska Marynarki Wojennej. Grupy Nurków – Minerów odpowiadają za obszary morskie wód przybrzeżnych oraz wspierają lądowe patrole rozminowania w podejmowaniu niewybuchów i niewypałów na wodach śródlądowych. Patrole rozminowania Sił Powietrznych realizują wyłącznie zgłoszenia z rejonu poligonów lotniczych w Nadarzycach i w Ustce. Wielkość przydzielonego obszaru dla patrolu rozminowania zależy od częstotliwości zgłoszeń na danym terenie. Średnio na obszarze województwa działa od 1 do 4 patroli. Obsada etatowa 39 patroli rozminowania wchodzi w skład etatów jednostek wojskowych Sił Zbrojnych RP, przy których one funkcjonują.

Rozmieszczenie patroli rozminowania na terenie kraju

PROCEDURY DZIAŁANIA PATROLI ROZMINOWANIA:

W Siłach Zbrojnych RP obowiązują następujące procedury działania patroli rozminowania:
• znalazca niewybuchu lub niewypału zgłasza uprawnionym do przyjęcia zgłoszenia organom:
  • administracji państwowej lub samorządowej;
  • Policji;
  • Państwowej Straży Pożarnej;
  • Straży Granicznej;
  • Siłom Zbrojnym RP;
  • Lasom Państwowym;
  • Straży Miejskiej (Gminnej) fakt wykrycia, miejsce i termin wykrycia oraz informację o osobie, która wykryła (natrafiła na) i może wskazać miejsce znajdowania się przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych;
• uprawnione organy przekazują zgłoszenie oficerowi dyżurnemu jednostki wojskowej, w której znajduje się właściwy terytorialnie patrol rozminowania (dane teleadresowe patroli rozminowania);

• po otrzymaniu zgłoszenia oficer dyżurny JW ewidencjonuje je i o powyższym fakcie powiadamia dowódcę patrolu rozminowania, który realizuje zgłoszenie bezzwłocznie, zgodnie z przyjętym priorytetem (w trybie pilnym lub zwykłym).

Pomimo upływu od II. Wojny Światowej ponad 60 lat, wciąż dochodzi do wypadków i tragedii z użyciem wybuchowych pozostałości wojennych, w których ludzie tracą życie lub zdrowie.

DZIAŁANIA INTERWENCYJNE:

Działalność patroli rozminowania jest działalnością interwencyjną opartą na podejmowaniu i niszczeniu przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego, zgłoszonych przez uprawnione instytucje państwowe lub samorządowe. Każdy niewypał lub niewybuch powinien być usunięty w czasie do 72 godzin (interwencja zwykła), przy czym usuwanie przedmiotów niebezpiecznych w miejscach publicznych (szkoły, drogi, budowy) uważane jest za interwencję pilną, do realizacji w czasie 24 godzin. Policja odpowiada za ochronę miejsca znalezionego niewybuchu do czasu przyjazdu patrolu rozminowania. Podjęty przez patrol rozminowania niewybuch przewożony jest do miejsca niszczenia, którym jest zazwyczaj poligon wojskowy. Okresem największego natężenia wykrywania przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych jest wiosenny i jesienny sezon prac polowych, roztopów wiosennych oraz czas zwiększonej aktywności budowlanej (budowa dróg, budynków, obiektów hydrotechnicznych).

Obsadę patrolu rozminowania stanowi 8 żołnierzy – specjalistów z dziedziny materiałów wybuchowych. Są to saperzy wybierani spośród najlepszych żołnierzy wojsk inżynieryjnych – doświadczeni, zdyscyplinowani i posiadający szeroką wiedzę z obszaru rozminowania. Ponadto, są oni przygotowani do prowadzenia zajęć profilaktycznych uświadamiających zagrożenie od wybuchowych pozostałości wojennych zarówno z dorosłymi, jak i dziećmi. Każdy patrol rozminowania wyposażony jest w specjalistyczny sprzęt do wykrywania, przewożenia (pojazdy specjalne) i niszczenia podjętych niewybuchów i niewypałów oraz sprzęt ochronny (m.in. kombinezony przeciwwybuchowe).

SPRZĘT:

Mając na uwadze potrzebę ciągłego zwiększania standardów bezpieczeństwa, zwiększania efektywności działania oraz racjonalizacji ponoszonych kosztów wojska inżynieryjne sukcesywnie wyposażają patrole rozminowania w nowoczesny sprzęt, a w tym:

• w latach 2011 – 2012 realizowane są zakupy kontenerowych magazynów do przechowywania materiałów wybuchowych, środków inicjujących oraz niewybuchów i niewypałów o łącznym ekwiwalencie trotylu – 50 kg (fot. 1). Będą one wykorzystane do czasowego przechowywania podjętych niewybuchów i niewypałów oraz niezbędnej ilości materiałów wybuchowych do ich zniszczenia;


 
(fot. 1) Kontenerowy magazyn do przechowywania materiałów wybuchowych, środków inicjujących oraz niewybuchów i niewypałów.

• od roku 2013 do użytku wprowadzony zostanie samochód saperski IVECO (fot. 2.) z pojemnikiem przeciwwybuchowym o ekwiwalencie 3,5 kg trotylu (TNT);
 

(fot. 2) samochód saperski TOPOLA
 
• pojemniki przeciwwybuchowe na przyczepie do przewozu niewybuchów i niewypałów o łącznym ekwiwalencie 10 kg TNT.
 
Łączność i Internet zapewniają operatorzy telefonii komórkowej.
W celu zapewnienia komputerowego wsparcia funkcjonowania podsystemu oczyszczania terenu z PWiN, wdrażany jest system informatyczny PATROL. Polega on na wprowadzaniu zgłoszeń o znalezieniu niewypałów i niewybuchów do systemu komputerowego, poprzez co ich realizacja może być w czasie rzeczywistym monitorowana przez komórki odpowiedzialne za oczyszczanie terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w dyżurnych służbach operacyjnych związków operacyjnych, rodzajów Sił Zbrojnych, Sił Zbrojnych RP, a obecnie również w niektórych Wojewódzkich Wydziałach Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego.
 
* * *

W wyniku działań wojennych, w latach 1939 – 1945 na ziemiach polskich pozostała ogromna ilość niewybuchów i niewypałów. Bezpośrednio po II. Wojnie Światowej wykryto kilka milionów min przeciwpiechotnych i przeciwpancernych oraz kilkadziesiąt milionów niewybuchów i niewypałów.

Ponad 80% terytorium kraju wymagało szczegółowego sprawdzenia pod kątem lokalizacji przedmiotów i materiałów niebezpiecznych dla ludzkiego życia. Najbardziej zaminowane były rubieże obrony, tereny intensywnych walk oraz regiony miejskie i otoczenie ważnych węzłów komunikacyjnych, gospodarczych i wodnych. W wielu przypadkach poziom zaminowania uniemożliwiał prowadzenie działalności gospodarczej, uruchomienie zakładów pracy lub funkcjonowanie rolnictwa i gospodarki leśnej. Szczególnie wysokim stopniem zaminowania wyróżniała się Warszawa. Taka sytuacja stwarzała poważne zagrożenie dla ludzkiego zdrowia i życia.

Do roku 1956 władze państwowe i wojskowe prowadziły zakrojoną na szeroką skalę akcję rozminowania i oczyszczania kraju z wybuchowych pozostałości wojennych. W tym czasie saperzy usunęli i zlikwidowali blisko 15 milionów sztuk różnego rodzaju min, niewypałów oraz pocisków i bomb. W trakcie tej akcji zginęło 640 saperów.

Pomimo formalnego zakończenia akcji rozminowania w 1956 roku możliwość wystąpienia przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych jest nadal wysoka. W konsekwencji tego stanu rzeczy w ramach Sił Zbrojnych RP utworzono patrole rozminowania, w których służbę pełni aktualnie ponad 300 żołnierzy wojsk inżynieryjnych.


Oprac. Szefostwo Inżynierii Wojskowej